صالح وشايسته‌اند در اين منزلها با تو خواهند بود ، آيا راضى مىشوى كه بدل آنچه در دنيا مىگذارى اينها را بگيرى ؟ مىگويد : بلى واللّه راضيم . پس ملك موت به أو مىگويد كه : باز نظر كن ، چون نظر مىكند محمد صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وعلي عليه السّلام وآل طيّبين ايشان را در أعلى علّيّين مشاهده مىكند ، پس ملك موت به أو مىگويد كه : اينها آقايان وپيشوايان تواند ودر اين بهشتها همنشين وأنيس تو خواهند بود ، آيا راضى نيستى كه اينها از براي تو بدل مصاحبان دنيا بوده باشند ؟ مىگويد : بلى بحقّ پروردگارم راضيم . پس اين است معنى قول حق تعالى تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا يعنى : مترسيد از اهوالى كه در پيش داريد كه كفايت شرّ آنها از شما شده است ، وَلا تَحْزَنُوا يعنى : غمگين مباشيد بر آنچه در دنيا گذاشته‌ايد از فرزندان وعيال وأموال زيرا كه آنچه ديديد در بهشتها بدل آنهاست از براي شما وشاد باشيد به آن بهشتى كه وعده داده‌اند شما را ، اين منزلهاست كه ديديد وآن بزرگواران أنيس وجليس شما خواهند بود « 1 » . وحق تعالى در سورهء جن مىفرمايد وَأَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً . لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ « 2 » يعنى : « اگر مستقيم بمانند بر طريقهء ايمان ، هرآينه مىآشامانيم ايشان را - يعنى مىفرستيم از آسمان براي ايشان - آب بسيارى از براي آنكه امتحان كنيم ايشان را در آن » . ودر أحاديث أهل بيت عليهم السّلام در تأويل اين آية دو وجه وارد شده است : أول آنكه : ابن ماهيار از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه : يعنى اگر ايشان در عالم اظلال « 3 » وأرواح در وقتي كه حق تعالى پيمان از ايشان گرفت به وحدانيّت خود ورسالت پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وامامت أئمة عليهم السّلام ، اگر ايشان بر ولايت ثابت مىماندند هرآينه در

--> ( 1 ) . تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام 239 ؛ تأويل الآيات الظاهرة 2 / 538 . ( 2 ) . سورهء جن : 16 و 17 . ( 3 ) . عالم اظلال : عالم مجردات است ، كه آن مجردات در آن عالم نه اشياءاند ونه غير أشياء ، بلكه مانند « ظل » كه سايه است ، مىباشند . ( مجمع البحرين 5 / 416 ) .